Thứ Ba, 5 tháng 10, 2010

“Cho tôi một vé đi tuổi thơ” !

Mỗi chúng ta đều có một tuổi thơ gắn liền với những kỷ niệm khó quên. Tôi thuộc thế hệ đầu của 7x (những người sinh từ năm 1970 đến 1979) và được sinh ra giữa Hà Nội của thời bao cấp. Ngày đó, nhà tôi mặt trước nhìn ra cầu Chương Dương, mặt sau là ngõ Phất Lộc. Cái ngày cầu Chương Dương chưa xây thì chỗ đầu cầu phía Hà Nội bây giờ là Cột Đồng hồ to có 3 mặt để nhân dân xem giờ và cũng là một địa danh đáng nhớ của Hà Nội cũ. Lũ trẻ chúng tôi vẫn thường ra đó thả diều, đá bóng khi thời tiết đẹp, khi nắng và khi mưa. Thực ra chỗ đó là đường giao thông nhưng Hà Nội ngày ấy vắng vẻ như thế và chúng tôi thì chỉ phải đi học có một buổi.
Những trưa hè ngóng mẹ đi làm về tôi vẫn thường ngồi ở cửa mà dõi ánh mắt sang con đê vắng phía bên kia đường. Con đường ven đê vắng đến nao lòng, vệt nắng trải dài bò từ triền đê xuống mặt phố, thoảng lắm mới có bóng người đạp xe nghiêng nghiêng, tôi tìm trong đó hình dáng quen thuộc của mẹ mình.
Tối mùa đông khi có tiếng rao “Lạc rang, ngô rang, hạt dẻ…”, bố sai tôi ra gọi bà hàng, tôi vẫn có thể hình dung bà hàng với khăn vấn trên đầu và thúng hàng đội trên khăn. Bố thích ăn ngô cúp, đó là loại ngô rang nhưng không phồng lên, nó quắt lại, thơm và ròn đến mức hơi cứng, bây giờ chắc chẳng ai ăn. Tôi chỉ thích hạt dẻ và lạc rang, chẳng hiểu sao lạc rang ngày đấy ngon hơn lạc rang bây giờ nhiều lắm.
Đêm, chị tôi đi làm ca. Bộ quần áo công nhân, chiếc cặp lồng treo trên ghi đông xe đạp, ánh sáng vàng nhợt nhạt từ chiếc đèn đường loại có chao tuy yếu ớt cũng đủ soi đường chị tôi đi, bóng chị trùm lên mặt đường rồi khuất dần vào góc phố, đâu đấy văng vẳng tiếng rao đêm nghe da diết!
Tết. Từ đầu tháng chạp đã có những chiếc xe đạp chở lá rong đi lại, rồi thấp thoáng những cành đào qua phố. Mẹ hay cho tôi đi chợ hoa vào 27 hoặc 28 tết, thường là chợ hoa Hàng Lược, bao giờ hai mẹ con cũng ra về cùng một cành đào bích tán tròn mà mẹ đã mất nhiều công lựa chọn. Năm nào nhà tôi cũng gói bánh chưng, chẳng hiểu làm những gì mà chuẩn bị mất mấy ngày, đến đêm 29 thì cả nhà quây quần để trông nồi bánh. Bọn trẻ con chúng tôi chỉ a dua được lúc sớm, rồi trong khi tán chuyện thì ngủ thiếp đi lúc nào chẳng biết. Đêm khuya chỉ còn lại các bà và các mẹ (bố tôi có 2 bà vợ và 2 bà mẹ vợ sống cùng trong một nhà), thỉnh thoảng giật mình tỉnh giấc tôi vẫn nghe tiếng củi tra vào lò nổ lép bép, tiếng nhai trầu và tiếng thì thầm trò chuyện của các cụ, trong đêm lạnh mà thấy lòng ấm lại, không gian đã thơm mùi bánh chưng. Một lát nữa là giao thừa, tôi được cùng bố chuẩn bị pháo. Pháo phơi trên gác bếp cho đỡ bị ẩm, bố và tôi gỡ pháo rồi buộc vào một cái sào. Trọng trách đốt pháo đón giao thừa được giao cho tôi, pháo phải nổ to, đều và không bị xịt thì mới hên. 23 giờ 58, 23 giờ 59…, không khí se lạnh và tay tôi run run đưa que diêm về phía ngòi bánh pháo: đoành, đoành, đoành…, nhà nhà rền vang, phố phố rền vang, cả đất trời rền vang, mùi thơm lan tỏa, thiêng liêng, lòng người xốn xang... Tết đã về với đầy đủ cảm xúc, âm thanh, mùi và vị…
Ngày đó, mùa Hè là mất điện. Thực tế điện có thể mất quanh năm nhưng chỉ đến hè ta mới nhận rõ sự thiếu vắng của điện, đơn giản là vì ta cần có cái quạt. Ấy là nỗi khổ đối với người lớn, còn  với trẻ con thì đó là chuyện vặt, tối càng mất điện càng vui. Vì mất điện thì chúng tôi được ra đường mà chơi đủ thứ. Có ai còn nhớ trò “Đưa ma ra đồng” không nhỉ? Mất điện mà chơi trò này thì đỉnh, một đứa làm “ma” nằm ngay đơ ra và dăm bảy đứa xúm quanh, mỗi đứa chỉ đặt một đầu ngón tay vào “ma” rồi cùng thì thầm đọc "thần chú", thế mà có thể nhấc bổng “ma” khiêng đi vòng quanh. Còn một trò nữa mà ngày đó tôi rất khoái là trò bắt đom đóm bỏ vào vỏ trứng rồi thả xuống chậu nước, tôi có cảm giác chậu nước như một bầu trời và những con đom đóm là những vì sao lấp lánh. Đêm, sau khi nghịch ngợm chán thì chúng tôi tắm nước lã và trèo lên sân thượng ngủ, cả một bầu trời vằng vặc sao, gió nhè nhẹ mơn man cùng “vầng trăng dịu êm dìu em vào giấc mơ…”.
Có đứa trẻ nào ngày đấy mà không mong tới Trung Thu?  Hầu như đứa nào cũng được đi Hàng Mã, đồ chơi tuy rẻ nhưng tiền bố mẹ cho cũng chỉ đủ mua một, hai món là cùng. Thế mà khi cả hội họp vào là đủ cả: đèn kéo quân, đèn ông sao, rồi đèn gì mà cho nến vào giữa đẩy đi nó quay vòng vòng tôi không nhớ tên; súng ống bơ (khi bắn có cái que đập vào ống bơ kêu lạch tạch), súng phun nước (loại bằng cao su muốn bắn phải bóp vào báng); tầu thủy chạy bằng dầu, đốt lên chạy vòng quanh chậu nước... Trẻ con ngày ấy hễ ở cùng khu phố thì thường sẽ học cùng lớp hoặc cùng trường. Đêm Trung thu những đứa thân nhau tạo thành các nhóm và tập trung ở sân thượng của nhà đứa nào rộng, việc chuẩn bị diễn ra từ chiều hoặc có khi từ sáng. Nhóm tôi tổ chức chơi Trung Thu ở sân thượng nhà tôi và luôn được các bà chị chu đáo của tôi giúp cho một con chó bông bằng bưởi. Các loại hoa quả và bánh nướng, bánh dẻo mỗi đứa góp một ít là đủ bầy một mâm thịnh soạn. Chúng tôi trông trăng đến tận đêm khuya, cho tới khi ông trăng lên tới tận đỉnh đầu mới được phá cỗ, đó là nguyên tắc, có thèm cũng không đứa nào được ăn trước. Trong thời gian đó chúng tôi lôi súng ống ra mà bắn nhau hoặc nhảy múa và chơi đủ thứ trò mà các ông bố, bà mẹ ngày đó hay là chúng ta bây giờ thường cho là vô bổ.
Năm tháng tuổi thơ đã đi qua một cách tuyệt vời như thế, giờ tôi đã là một người đàn ông trung niên "đủ lớn để mong bé lại như ngày hôm qua", để ước mơ có được một tấm vé đi tuổi thơ, nhưng phải là vé khứ hồi. Vì, trích lời ông Putin, tổng thống Nga:
Ai không nhớ về Liên Xô, kẻ đó không có trái tim nhưng ai muốn quay trở lại thời Liên Xô, kẻ đó không có khối óc.”.